Tour d’Europe: Jan Fabre herovert de tijd

Knight of Despair, Warrior of Beauty in de Rubenszaal van de Hermitage in St. Petersburg, 2016

Er is altijd een eerste keer. Zo bewonderde en rook ik het werk van Jan Fabre voor het eerst in de zomer van 2000 in de Gentse binnenstad tijdens de expo Over the Edges/Op de hoeken van curator Jan Hoet (1936-2014). Jan Fabre had acht grote zuilen aan de toegangspoort van de Universiteit Gent bekleed met 8.000 plakken gerookte ham, goed voor ruim 600 kilo vlees. Door de mêlee van rode hamkleur en kronkelend wit vet leken de pilaren van marmer. Fabre beschouwde de pilaren als de benen van de universiteit en als symbool van de rede. Met de ham wilde hij ze ‘ontvellen’ zodat hun ‘vlees’ kwam bloot te liggen. Natuurlijk begon dat te stinken. Het maakte een onuitwisbare indruk op mij en velen met mij.

En onlangs, tijd vliegt, stond ik oog in oog met zijn recente werk. The Appearance and Disappearance of Antwerp/Bacchus/Christ, een serie van ogenschijnlijk blauwe werken aan de muur plus een drietal met dierenhuid bekleedde busten sierden Galerie Templon in Brussel. Onder de lagen met Bic-pen aangebrachte blauw bespeurde ik een mystieke voorstelling, een fotografisch beeld. Alleen vanuit een bepaalde hoek, met bepaald licht, kun je het beeld ontwaren. ‘De kleur blauw is van het uur blauw, een vluchtig moment tussen het einde van de nacht en de dageraad, waarin de contouren van vormen vervagen en alles mogelijk lijkt. Dit moment ‘waarop alles kantelt (…) biedt alle mogelijke vrijheden’, zegt Fabre.

Kunstenaars die spelen met licht, spelen met tijd. Fabre wint niet alleen tijd van de kijker, wiens ogen hij prikkelt, maar rekt ook de tijd op van het oeuvre van een reeds lang ontslapen kunstenaar (die evenals Fabre zijn wortels in Antwerpen heeft). Het werk is een poëtische hulde aan de Vlaamse meester Peter Paul Rubens (1577-1640).

The appearance and disappearance of Bachus I, 2016

De serie was in 2016 bestemd voor de tentoonstelling Knight of Despair, Warrior of Beauty in de Rubenszaal in de Hermitage in St. Petersburg. De modellen van Jan Fabre weerspiegelen de lichaamstaal van Rubens’ figuren. Via deze personificaties verbeeldt Fabre de stad Antwerpen als metropool, maar ook Christus en Bacchus/Dionysos, symbool voor de kunstenaar. In de mysteriën van het christelijk geloof zien we de dionysische mysteriën weerspiegeld.


The appearance and disappearance of Antwerp II, 2016

Waar te zien?

De expositie in Galery Templon is inmiddels voorbij. Maar voor wie in Europa op pad gaat, treft Fabre’s werk in museum De Fondation Maeght in Saint-Paul-de-Vence in Frankrijk. Vanaf 29 juni 2018 presenteert dit mooi gelegen museum de grote tentoonstelling Ma nation: l’imagination. Dichter bij huis is Museum de Fundatie, dat in 2006 Fabre’s Tafel voor ridders van de wanhoop (VERZET) aankocht – doorlopend te zien in Kasteel het Nijenhuis, Heino-Wijhe.

Het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Brussel toont tot 19 augustus a.s. My Queens (2016), een serie van bas-reliëfs en een wit Carrara-marmeren beeld. Het is een ode aan de belangrijkste vrouwen in het leven van Fabre, die hij in reliëf weergeeft met feesthoedjes op. Zij verbeelden zo het adellijke karakter van de vriendschap met de kunstenaar en het daarmee verbonden feestelijk gevoel. In het midden staat My Future Queen, een wit beeld van Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Elisabeth, Hertogin van Brabant, eveneens met feesthoed op. Het beeld van de jonge Belgische troonopvolgster staat pal tussen heden en verleden, met de blik naar de toekomst gericht. Gezamenlijk gaat de beeldengroep een dialoog aan met de Vlaamse kunsttraditie binnen het historisch kader van het museum.

My Queens, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Brussel (eigen foto*)

Jan Fabre woont en werkt in Antwerpen. Hij is een tekenaar en verkent in beelden en installaties zijn favoriete thema’s: de metamorfose, de dialoog tussen kunst en wetenschap, de relatie tussen mens en natuur, de kunstenaar als krijger van schoonheid. Zijn bekende solotentoonstellingen zijn o.a. de retrospectieven in het Louvre (Jan Fabre. L’ange de la métamorphose), het Kunsthistorisches Museum Wien (Jan Fabre. The Years of the Hour Blue) en het Musée d’art moderne de Saint-Etienne (Jan Fabre. Les années de l’heure bleue, 1986 – 1991), beide in 2011, en Knight of Despair, Warrior of Beauty, in de Hermitage in Sint-Petersburg (2016).

Carlien Oudes     

* Overige foto’s in dit artikel: © Angelos/bvba Photo Attilio Maranzano, Courtesy Galerie Templon, Paris – Brussels

 

Terug naar de top